- ಮಂಜುನಾಥ್‌ ದಂಡಿನಶಿವರ
ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಾತಾನ್ಕುಲಂ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ರ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತಂದೆ-ಮಗನ ಕಸ್ಟಡಿ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣವು ಭಾರತದ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕರಾಳ ಮುಖವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಲಾಕ್ಡೌನ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಅಮಾನವೀಯ ಘಟನೆ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲ ತಿಂಗಳುಗಳ ಹಿಂದೆ ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಧುರೈ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿರುವುದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿರುವುದು ಓರ್ವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್ – ರೇವತಿ. ಅಧಿಕಾರ, ಬೆದರಿಕೆ, ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಜೀವಭಯದ ನಡುವೆಯೂ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡದೆ ನ್ಯಾಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತ ಅವರ ಧೈರ್ಯ ಇಂದು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
೨೦೨೦ರ ಜೂನ್ ೧೯ರಂದು ಕೋವಿಡ್ ಲಾಕ್ಡೌನ್ ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾತಾನ್ಕುಲಂ ಪಟ್ಟಣದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಯರಾಜ್ ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಹೆಚ್ಚು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪೊಲೀಸರು ಅವರನ್ನು ಠಾಣೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ತಂದೆಯ ಬಂಧನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ತೆರಳಿದ್ದ ಪುತ್ರ ಬೆನ್ನಿಕ್ಸ್ನನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಘಟನೆ ನಂತರ ಅಮಾನವೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಠಾಣೆಯೊಳಗೆ ಜಯರಾಜ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನೇ ನಾಚಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಲಾಠಿ, ಕಬ್ಬಿಣದ ರಾಡ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಥಳಿಸಿ, ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೂ ಕ್ರೂರ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾದವು.
ಗಾಯಗಳಿAದ ತೀವ್ರ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಂದೆ-ಮಗ ಇಬ್ಬರೂ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಈ ಘಟನೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಭಾರಿ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಪೊಲೀಸ್ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು.
ಈ ಭೀಕರ ಘಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್ ರೇವತಿ ಸಾತಾನ್ಕುಲಂ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಠಾಣೆಯೊಳಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ ತನಿಖೆ ವೇಳೆ ರೇವತಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜಯರಾಜ್ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿಕ್ಸ್ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೂಟುಗಳಿಂದ ತುಳಿಯುವುದು, ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು, ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಮರೆತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಿಸುವುದು ನಡೆದಿತ್ತು.
ಮೃತರು ನೋವಿನಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕೆಲ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮದ್ಯ ಸೇವಿಸಲು ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿಯನ್ನೂ ಅವರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದವರಿಗೆ ನೀರು ಮತ್ತು ಕಾಫಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನೂ ತಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅವರು ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಮುಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು.
ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು ರೇವತಿ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಭಾರತಿದಾಸನ್ ಅವರ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. “ನಾನು ನಿಮಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸತ್ಯ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಇಬ್ಬರು ಪುಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ. ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಉದ್ಯೋಗದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಈ ಮಾತುಗಳು ಅವರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭಯ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದೆಡೆ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯೊಳಗಿನ ಪ್ರಭಾವಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕುಟುಂಬದ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಿಂತೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಸತ್ಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ. ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹೇಳದಂತೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ರೇವತಿ ಮಣಿಯಲಿಲ್ಲ. ತನಿಖಾ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ತನಿಖೆಗೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿದವು. ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಡುವೆಯೂ ನೈಜ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ರೇವತಿ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್ ತನ್ನದೇ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಭಾವಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತು ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳುವುದು ಅಪರೂಪದ ಧೈರ್ಯ. ಅಧಿಕಾರದ ದುರುಪಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಸತ್ಯದ ಧ್ವನಿಯಾಗುವುದು ಇನ್ನೂ ಅಪರೂಪ.
ಸಾತಾನ್ಕುಲಂ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆ ನಂತರ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿದಾರರ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ನಡುವೆ ರೇವತಿ ಅವರ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒಂಬತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪಿನ ಹಿಂದೆ ಅನೇಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪಾತ್ರ ಇದ್ದರೂ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ತಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೇವತಿ ಹೆಸರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ “ಸಲಾಂ ರೇವತಿ” ಎಂಬ ಅಭಿಯಾನ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ್ದರೂ ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅವರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಧೈರ್ಯ ಇದ್ದರೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ರೇವತಿ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆ. ಅಧಿಕಾರ, ಭಯ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡಗಳ ನಡುವೆಯೂ ನ್ಯಾಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತ ಅವರ ಧೈರ್ಯ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಲಿದೆ.
ಸಾತಾನ್ಕುಲಂ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ದೊರೆತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ನಿರಪರಾಧಿಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಜನರ ನಂಬಿಕೆಗೆ ದೊರೆತ ಜಯವೂ ಹೌದು. ಆ ಜಯದ ಹಿಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ಹೆಸರೇ – ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್ ರೇವತಿ.